Οι Παναγίες του δεκαπενταύγουστου

Η Παναγία αγαπήθηκε και τιμήθηκε σε μεγάλο βαθμό στη Μακεδονία και την Ήπειρο. Αυτό μαρτυρούν τα πολυάριθμα μοναστήρια τα αφιερωμένα στην χάρη της αλλά και οι ναοί που βρίσκονται σχεδόν σε κάθε κατοικημένη περιοχή, με τα καντήλια που καίνε σε κάθε γωνιά της βορειοελλαδίτικης γης.
Περιοχή πολυβασανισμένη, με μακραίωνη ιστορία καταπίεσης και υποδούλωσης, πρόταξε και χρησιμοποίησε την πίστη και το έντονο θρησκευτικό συναίσθημα για να διατηρήσει την ταυτότητά της.
Στην Παναγία στήριξαν οι άνθρωποι της περιοχής τις ελπίδες τους όσο σε κανέναν άλλο άγιο. Ήταν η Παναγιά όλων, η μητέρα των φτωχών, των αγωνιστών στα μέτωπα, των γυναικών που έμεναν πίσω .
Για τον Μακεδόνα και τον Ηπειρώτη η Θεοτόκος είναι η Μάνα, η προστάτιδα, η σύμμαχος και συμπαραστάτης, η Υπέρμαχος στρατηγός, η αρωγός σε κάθε δύσκολη στιγμή.

Εικόνες και τοιχογραφίες από τον 10ο, 12ο, 14ο αιώνα, φτιαγμένες από ντόπιους εικονογράφους, αλλά και σημαντικούς εκπροσώπους των περιώνυμων εικονογραφικών σχολών της Βυζαντινής περιόδου,  Μακεδονίας και της Κρήτης. Εικόνες μεταγενέστερες από τον 18ο και τον 19ο αιώνα, αστικής, αλλά και ρωσικής τεχνοτροπίας, όλες μαζί συνθέτουν ένα διαχρονικό αφιέρωμα στην πίστη της Παναγίας

Στα μοναστήρια της Μακεδονίας, οι πιο σημαντικές Μονές και εκκλησίες με εικόνες της Υπεραγίας Θεοτόκου είναι η Παναγία Μαυριώτισσα στην Καστοριά, η Παναγία Μικροκάστρου στη Σιάτιστα, η Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο με την Παναγία Καλλίπετρας και την Παναγία Δοβρά στη Βέροια, να βρίσκονται κοντά. Η Παναγία Εικοσιφοίνισσα στο Παγγαίο, η Παναγία Γουμένισσα στο Κιλκίς, και η Παναγία Μακρυρράχης στην Πιερία.

Αντίστοιχα στην Ήπειρο, η Παναγία της Δουραχάνης, η Παναγία της Τσούκας, στο Ελληνικό Ιωαννίνων, η Παναγία της Πλάκας ή Πλακιώτισσα, στα σύνορα των Νομών Άρτας και Ιωαννίνων, ανάμεσα στα δυο βουνά Τζουμέρκα και Ξεροβούνι, η Παναγία η Χρυσοβιτσινή στο ομώνυμο χωριό Χρυσοβίτσα, η Παναγία η Μολυβδοσκέπαστη, κοντά στην Κόνιτσα στη συμβολή του Αωού και του Σαραντάπορου σε μια κατάφυτη περιοχή και μόλις 300 μέτρα από τα ελληνοαλβανικά σύνορα, στην ομώνυμη μονή και η Παναγία της Κηπίνας, κοντά στο χωριό Καλλαρύτες Ιωαννίνων, συγκαταλέγονται στις σημαντικότερες

Από τα μοναστήρια της Θράκης, ξεχωρίζουν οι ιερές εικόνες της Παναγίας Φανερωμένης στην ομώνυμη Ιερά Μονή Βαθυρρύακος Ροδόπης, της Παναγίας Πορταΐτισσας στο Σουφλί και οι εικόνες της Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας και Καλαμούς στη Ξάνθη.

Κλείνοντας θα ήθελα να αναφέρω και την θαυματουργή Εικόνα της Πορταΐτισσας στην Ιερά Μονή των Ιβήρων στο Άγιο Όρος, η οποία κατά την παράδοση είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά